Penmail – gratis digitaal kwartaalblad

PENMAIL – Informatie over kinder- en jeugdhandschrift

Uitgave: Werkgroep Kinderhandschrift
Redactie:  Dick Schermer (dick.schermer@upcmail.nl)

Doel en doelgroep
Met deze Penmail willen we mensen met belangstelling voor het handschrift van kinderen en jeugdigen regelmatig informeren. We vermoeden dat er bij meerdere groepen behoefte bestaat aan regelmatige informatie op dit gebied: Schrijfpedagogische Hulpverlening (SPH), Vereniging van Leraren Schoonschrijven en Machineschrijven (VLSM), Nederlandse Orde van Grafologen (NOG), Landelijke Bond van Remedial Teachers (LBRT), Onderwijsadviesdiensten (schrijfspecialisten), schrijftherapeuten.

Afbakening
Penmail zal zich vooral richten op de volgende terreinen: Schrijfonderwijs, schrijfmethoden, schrijfmateriaal, schriftontwikkeling, schrijftests, verband tussen handschrift en persoonlijkheid, pedagogische grafologie. Informatie op het gebied van krabbels, tekeningen en kalligrafie vallen buiten onze doelstelling.

Abonneren op Penmail en downloaden
Abonneren kan door het Contactformulier in te vullen of mail te sturen naar Dick Schermer: dick.schermer@upcmail.nl
Alle Penmails zijn ook te downloaden bij DOWNLOADS.
De laatst bijgevoegde Penmail is van april 2026.

Bundels van Dick Schermer

Sinds december 2005 zet Dick Schermer zich in voor de ontsluiting van literatuur over kinderhandschrift en schrijven die moeilijk toegankelijk is voor het grote publiek. Deels omdat de bronnen zelf moeilijk toegankelijk zijn doordat ze vaak in kleine oplagen voor een gespecialiseerd publiek zijn verschenen, deels doordat ze vaak alleen maar in druk en niet digitaal zijn verschenen. Bijna altijd zijn het publicaties die in het Engelse of Duitse taalgebied zijn verschenen.  Dick heeft vele hiervan vertaald en soms ook samengevat in het Nederlands. Het resultaat is een reeks bundels met steeds een aantal artikelen. Eind mei 2026 zijn er 149 bundels verschenen.

Bundel aanschaffen?
Wie een bundel wil aanschaffen kan contact opnemen met Dick Schermer (dick.schermer@upcmail.nl).
De bundels kosten € 3,50 per stuk. De bundels worden digitaal geleverd verzonden.

In de Downloads onderaan is te vinden:
– Een overzicht van de inhoud van alle tot nu toe verschenen bundels met een opsomming van de daarin verschenen artikelen.
– Een trefwoordenoverzicht
– Een overzicht van auteurs waarvan werk is vertaald.

Inhoud laatst verschenen Bundels

Bundel 149

  1. Van hanenpoten naar keurige letters, Jasper Daams, 2026 (1 p.)
  2. Cursief handschrift maakt grote comeback. Hier is waarom. Phaedra Trethan, 2026 (3 p,)
  3. Wat vind ik goed aan mijn handschrift? Aartje Schoemaker? 2026 (1 p.)
  4. Waarom handschrift een toekomst heeft in het digitale tijdperk, L.W.T. Staff, 2026 (4 p.)
  5. Leer denken op papier: met de hand schrijven vertraagt het denken voor duidelijker ideeën en een langer geheugen, Julian Horsey, 2026 (4 p.)
  6. Waarom handschrift nog steeds belangrijk is in een digitale wereld, Dr. Amy Stradtmann, 2025 (2 p.)
  7. Kinderneuroloog deelt 3 eenvoudige en effectieve technieken voor het bijhouden van een dagboek om mentale rommel op te ruimen, Annie Reneau, 2026 (3 p.)
  8. Waarom we handschrift op school niet moeten afschaffen, The Conversation, 2026 (2p.)
  9. Wat kenmerkt het handschrift sinds 1900? Dick Schermer, 2026 (7 p.)
  10. Wetenswaardige reacties op bijdrage 9, Collega, 2026 (2 p.)
  11. De dood van het handschrift is zwaar overdreven, Kelli Maria Korducki, 2025 (4 p.)
  12. Over de vulpen, Frans Maathuis & Thomas Laudy, 2025 (1 p.)
  13. Cursief schrijven is weer helemaal terug. Maar zouden leerlingen deze vaardigheid wel moeten leren? Ava Berger, 2026 (6 p.)
  14. Geautomatiseerde handschrift evaluatie- en statistische rapporten voor kinderen in de basisschoolleeftijd, Shao-Hsia Chang & Nan-Ying Yu, 2022 (4 p.)
  15. Een overzicht van handschriftonderzoek: Vooruitgang en vooruitzichten van 1980 tot 1994, Steve Graham & Naomi Weintraub, 1996 (2 p.)
  16. Handschrift, Katelijne Brouwer, 2022 (1 p.)
  17. Kies jouw nummer, Judy Kaplan, 2026 (1 p.)
  18. Voeg wetenschap toe aan je zelfpromotie om de waarde van je werk aan te tonen, Judy Kaplan, 2026 (3 p.)
  19. Schrijven NL-team lanceert nuchtere aanpak voor een beter handschrift, Monique Marreveld. 2026 (3 p.)
  20. Evolutie en hoe zij ons beïnvloedt: Van cursief schrift tot de fundamentele feiten over baanbrekend onderzoek naar menselijke evolutionaire fenomenen, Garrick Holmes, 2026 (6 p.)

Bundel 148

  1. Handschrift na het digitale tijdperk? AI-modus, 2025 (2 p.)
  2. Hoe handschrift kinderen helpt bij de ontwikkeling van lezen en schrijven, Dr. Manfred Spitzer, Vrije School, 2025 (2 p.)
  3. Waarom het met de hand opschrijven van je nieuwjaarsdoelen psychologisch onderbouwd is – en beter werkt dan typen, Grazia Staff, 2025 (2 p.)
  4. Handschrift na het digitale tijdperk? AI-modus, 2025 (2 p.)
  5. Doe je dit zonder na te denken? Yale onthult dat het een teken van een uitzonderlijk brein kan zijn, Fabienne Ba., 2025 (2 p.)
  6. Ontkrachten van de mythes ‘botten zijn nog niet klaar’ en ‘motorische vaardigheden eerst’: wat onderzoek zegt over het handschrift van jonge kinderen, The Writing For Pleasure Centre, 2025 (2 p.)
  7. Waarom handschrift nog steeds belangrijk is, Ta Mata School, 2025 (3 p.)
  8. Vragenlijst voor het screenen van schrijfvaardigheid bij kinderen (HPSQ-C): ontwikkeling, Betrouwbaarheid en validiteit, Sara Rosenblum & Liat Gafini Lachter, 2015 (2 p.)
  9. Het handschrift in een digitale wereld: Hoe handschrift helpt! Sabrine van Everdingen, 2026 (3 p.)
  10. Dag van het Handschrift 2026: De kracht van schrijven met de hand, Meester MAX, 2026 (3 p.)
  11. Volgens de psychologie verbetert schrijven met de hand het onthouden van dingen beter dan typen. Zo gebruik ik het om alles wat ik leer te onthouden, Isabella Chase, 2026 (4 p.)
  12. Schrijfproblemen bij kinderen, Dr. Marcy Willard, 2024 (4 p.)
  13. Schrijven blijft essentieel, ook in het digitale tijdperk, Ester Wassink, 23 jan. 2026 (1 p.)
  14. Het bevorderen van schrijfvaardigheid: een basis voor gelijke onderwijskansen, Schreibmotorik Institut, 2024 (3 p.)
  15. Schrijven bouwt veerkracht op door je hersenen te veranderen, waardoor je beter met dagelijkse uitdagingen kunt omgaan, Emily  Ronay Johnston, 2026 (4 p.)
  16. Hoe het leren schrijven de hersenen traint: de wetenschap achter de strijd om het handschrift, Mariana Lenharo, 2026 (3 p.)
  17. Effectiviteit van het project (S.W.I.M.) eenvoudige interventiematerialen ter verbetering van het handschriftvaardigheden van kleuters, Mila Rose c.s., 20215 (2 p.)
  18. Gouverneur Shapiro ondertekent een verplichting voor het gebruik van schrijfletters op scholen in Pennsylvania, Madison Montag, 2026 (2 p.)
  19. Papier versus scherm voor kinderen: Waarom typvaardigheid, niet motivatie, leidde tot beter digitaal schrijven, Sadie Harley c.s., 2026 (2 p.)
  20. Waarom handschrift nog steeds telt (en wat het met je brein doet), Leraar Nederlands Netwerk, 2026 (3 p.)
  21. Een longitudinaal interventieonderzoek naar effecten van een toenemende hoeveelheid betekenisvol schrijven in groep 1 en 2, Gustaf B. Skar e.a. 2023 (2 p.)
  22. Schrijven zonder te schrijven … Alternatieven voor het handgeschreven briefje, Elizabeth H. Cottrell, 2023 (2 p.)
  23. Het belang van handschrift voor communicatieprofessionals, Spin Sucks, 2019 (3 p.)

Momenteel is er ook informatie beschikbaar (zie downloads) over de volgende onderwerpen:

– Atlas en beschrijving van puberteitskenmerken Een beschrijving van een aantal kenmerken die veel voorkomen in het handschrift van (pre)pubers en adolescenten.
– De Big 5 Een model dat internationaal steeds meer geaccepteerd is als het toonaangevende instrument voor het in kaart brengen van (persoons)eigenschappen.

Downloads

Document
Bundels-Overzicht-inhoud-alle-149-bundels.pdf
Bundels-Trefwoordenoverzicht-van-alle-149-bundels.pdf
Bundels-Auteurs-en-hun-bijdragen-in-149-bundels.pdf
Puberteitskenmerken.pdf
De-Big-5-persoonlijkheidsfactoren.pdf
Penmail-jaargang-21-nr.-2-april-2026.pdf
Penmail-jaargang-21-nr.-1-januari-2026.pdf
Penmail-jaargang-20-nr.-4-oktober-2025.pdf
Penmail-jaargang-20-nr.-3-juli-2025.pdf
Penmail-jaargang-20-nr.-2-april-2025.pdf
Penmail-jaargang-20-nr.-1-januari-2025.pdf
Penmail-Jaargang-19-nr.-4-oktober-2024.pdf
Penmail-Jaargang-19-nr.-3-juli-2024.pdf
Penmail-Jaargang-19-nr.-2-april-2024.pdf
Penmail-Jaargang-19-nr.-1-januari-2024.pdf
Penmail-Jaargang-18-nr-4-oktober-2023.pdf
Penmail-Jaargang-18-nr-3-juli-2023.pdf
Penmail-Jaargang-18-nr-2-april-2023.pdf
Penmail-Jaargang-18-nr-1-januari-2023.pdf
Penmail-Jaargang-19-nr.-1-januari-2024.pdf
Penmail-Jaargang-17-nr.-1-januari-2022.pdf
Penmail-Jaargang-17-nr.-2-april-2022.pdf
Penmail-Jaargang-17-nr.-3-juli-2022.pdf
Penmail-Jaargang-17-nr.-4-oktober-2022.pdf
Penmail-Jaargang-16-nr.-1-januari-2021.pdf
Penmail-Jaargang-16-nr.-2-april-2021.pdf
Penmail-Jaargang-16-nr.-3-juli-2021.pdf
Penmail-Jaargang-16-nr.-4-oktober-2021.pdf
Penmail-Jaargang-15-nr.-1-januari-2020.pdf
Penmail-Jaargang-15-nr.-2-april-2020.pdf
Penmail-Jaargang-15-nr.-3-juli-2020.pdf
Penmail-Jaargang-15-nr.-4-oktober-2020.pdf
Penmail-Jaargang-14-nr.-1-januari-2019.pdf
Penmail-Jaargang-14-nr.-2-april-2019.pdf
Penmail-Jaargang-14-nr.-3-juli-2019.pdf
Penmail-Jaargang-14-nr.-4-oktober-2019.pdf
Penmail-Jaargang-13-nr.-1-januari-2018.pdf
Penmail-Jaargang-13-nr.-2-april-2018.pdf
Penmail-Jaargang-13-nr.-3-juli-2018.pdf
Penmail-Jaargang-13-nr.-4-oktober-2018.pdf
Penmail-Jaargang-12-nr.-1-januari-2017.pdf
Penmail-Jaargang-12-nr.-2-april-2017.pdf
Penmail-Jaargang-12-nr.-3-juli-2017.pdf
Penmail-Jaargang-12-nr.-4-oktober-2017.pdf
Penmail-Jaargang-11-nr.-1-januari-2016.pdf
Penmail-Jaargang-11-nr.-2-april-2016.pdf
Penmail-Jaargang-11-nr.-3-juli-2016.pdf
Penmail-Jaargang-11-nr.-4-oktober-2016.pdf
Penmail-Jaargang-10-nr.-1-januari-2015.pdf
Penmail-Jaargang-10-nr.-2-april-2015.pdf
Penmail-Jaargang-10-nr.-3-juli-2015.pdf
Penmail-Jaargang-10-nr.-4-oktober-2015.pdf
Penmail-Jaargang-9-nr.-1-januari-2014.pdf
Penmail-Jaargang-9-nr.-2-april-2014.pdf
Penmail-Jaargang-9-nr.-3-juli-2014.pdf
Penmail-Jaargang-9-nr.-4-oktober-2014.pdf
Penmail-Jaargang-8-nr.-1-januari-2013.pdf
Penmail-Jaargang-8-nr.-2-april-2013.pdf
Penmail-Jaargang-8-nr.-3-juli-2013.pdf
Penmail-Jaargang-8-nr.-4-oktober-2013.pdf
Penmail-Jaargang-7-nr.-1-januari-2012.pdf
Penmail-Jaargang-7-nr.-2-april-2012.pdf
Penmail-Jaargang-7-nr.-3-juli-2012.pdf
Penmail-Jaargang-7-nr.-4-oktober-2012.pdf
Penmail-Jaargang-6-nr.-2-april-2011.pdf
Penmail-Jaargang-6-nr.-3-juli-2011.pdf
Penmail-Jaargang-6-nr.-4-oktober-2011.pdf
Penmail-Jaargang-5-nr.-1-januari-2010.pdf
Penmail-Jaargang-5-nr.-2-april-2010.pdf
Penmail-Jaargang-5-nr.-3-juli-2010.pdf
Penmail-Jaargang-5-nr.-4-oktober-2010.pdf
Penmail-Jaargang-4-nr.-1-januari-2009.pdf
Penmail-Jaargang-4-nr.-2-april-2009.pdf
Penmail-Jaargang-4-nr.-3-juli-2009.pdf
Penmail-Jaargang-4-nr.-4-oktober-2009.pdf
Penmail-Jaargang-3-nr.-1-januari-2008.pdf
Penmail-Jaargang-3-nr.-2-april-2008.pdf
Penmail-Jaargang-3-nr.-3-juli-2008.pdf
Penmail-Jaargang-3-nr.-4-oktober-2008.pdf
Penmail-Jaargang-2-nr.-1-januari-2007-1.pdf
Penmail-Jaargang-2-nr.-2-april-2007-1.pdf
Penmail-Jaargang-2-nr.-3-juli-2007-1.pdf
Penmail-Jaargang-2-nr.-4-oktober-2007-1.pdf
Penmail-Jaargang-1-nr.-1-januari-2006-1.pdf
Penmail-Jaargang-1-nr.-2-april-2006-1.pdf
Penmail-Jaargang-1-nr.-3-juli-2006-1.pdf
Penmail-Jaargang-1-nr.-4-oktober-2006-1.pdf

Onze Partners

Volg onze socials: